Vliegtuigtellingen walvissen en dolfijnen rond ABC-eilanden

Een surveyteam van IMARES Wageningen UR heeft in de eerste helft van november vier verschillende soorten walvissen en dolfijnen rond de ABC-eilanden vastgesteld tijdens tellingen vanuit een vliegtuig. Daarnaast registreerden de onderzoekers haaien, zeeschildpadden, roggen en zeevogels.

In totaal werden ruim twintig soorten zogenaamde charismatische megafauna vastgesteld. De survey was primair gericht op het vaststellen van soortenspectrum, aantallen en verspreiding van walvissen en dolfijnen Gegevens over andere soorten zoals haaien, zeeschildpadden, roggen en zeevogels zijn eveneens verzameld.

Aan zeezoogdieren registreerde het surveyteam Bultrug, Tuimelaar, Gevlekte/Slanke Dolfijn en Snaveldolfijn. De eerste drie soorten zijn relatief algemeen rond de ABC-eilanden. Bultruggen (Humpback Whale) overwinteren in het gebied en verblijven in de zomer in het hoge noorden, tot in de sub-arctische streken. Tuimelaars (Bottlenose Dolphin) komen het gehele jaar in het gebied voor.

Over de aantallen en verspreiding door het jaar heen is weinig tot niets bekend. De twee soorten Gevlekte/Slanke Dolfijnen (Atlantic of Pantropical Spotted) zijn vanuit de lucht lastig van elkaar te onderscheiden. Beide soorten komen in het gebied voor, maar kwantitatieve gegevens ontbreken. Waarnemingen van Snaveldolfijnen (Rough-toothed Dolphin) zijn zeldzaam. Deze soort kan door minder ervaren waarnemers als Tuimelaar gedetermineerd worden.

Van de overige waarnemingen zijn twee haaiensoorten het vermelden waard. Een Walvishaai werd gezien ten noorden van Aruba. Opmerkelijk was de waarneming van een Reuzenhaai ten noorden van Curacao. Waarnemingen van deze soort zijn zeldzaam in de regio. Recent onderzoek met gezenderde Reuzenhaaien heeft aangetoond dat deze soort in het Caribisch gebied overwintert of door het gebied trekt op weg naar overwinteringsgebieden ten noordoosten van Zuid-Amerika.

De vliegtuigtellingen zijn speciaal ontworpen voor het vaststellen van walvissen en dolfijnen , maar het principe is simpel. Met een vliegtuig vliegt een surveyteam langs van te voren bepaalde lijnen, verdeeld over een bepaald gebied, en telt alle zeezoogdieren die zich laten zien. Het surveyteam bestond uit twee waarnemers, Steve Geelhoed en Hans Verdaat, en een datarecorder, Nicole Janinhoff, die de verzamelde gegevens in real time invoerde en aanvullende waarnemingen verrichtte.

De tellingen zijn gedaan vanuit een tweemotorig toestel van Air Key West met speciale ramen waardoor de waarnemers onder het toestel kunnen kijken. Het team opereerde vanuit Hato airport op Curacao. Van daaruit werd ca 2500 km in de Exclusieve Economische Zone (EEZ) van de ABC-eilanden geteld. De telinspanning was verdeeld over een twintigtal zogenoemde transecten. Deze strekten zich uit tot ca 130 mijl (240 km) ten noorden van de ABC-eilanden. Daarmee werd grofweg tweederde van de EEZ gedekt. Mogelijk kan in de komende jaren de gehele EEZ geteld worden.

De tellingen zijn gefinancierd door het Nederlandse ministerie van Economische Zaken en het Wereldnatuurfonds Nederland.
IMARES Wageningen UR is een zeeonderzoeksinstituut uit Nederland dat onder andere onderzoek doet naar koraal, vis, zeevogels en zeezoogdieren.